Doświadczenia innych krajów powinny być dla Polski skarbnicą wiedzy. O powodzeniu przedsięwzięcia jakim jest nowa reforma decyduje wielkość nakładów finansowych przeznaczonych na ten cel. Polska niestety bardzo odbiega w tym względzie od innych krajów, a najlepiej obrazuje to wskaźnik wydatków na opiekę zdrowotną w produkcie krajowym brutto (PKB) oraz wielkość nakładów na jednego mieszkańca.

Polska już w 1997 roku zajmowała jedno z ostatnich miejsc w zestawieniu udziału wydatków na zdrowie w PKB, przeznaczając na opiekę zdrowotną 5,2% tej wielkości. Ogromna różnica między Polską a Stanami Zjednoczonymi czy Niemcami przeznaczającymi na zdrowie odpowiednio 13,5% i 10,4% a na których pragniemy się wzorować, wskazuje na potrzebę doinwestowania polskiej ochrony zdrowia. Proces reformatorski rozpoczęty w 1999 roku nie poprawił tego wskaźnika, a wręcz przeciwnie – znacząco go obniżył do wartości poniżej 4%. Pozostaje otwartym pytaniem kwestia, czy nie należy postąpić podobnie jak rząd Wielkiej Brytanii, który pomimo przeznaczenia w 1997 roku 6,7% PKB na ochronę zdrowia (czyli o 1,5% więcej niż Polska) zdecydował się na zwiększenie wydatków w następnych latach.

Niski poziom dochodu narodowego sprawia, że różnice te pogłębiają się jeszcze bardziej. Wydatki na ochronę zdrowia (per capita) w stanach Zjednoczonych wynoszą ponad 10 razy więcej niż w Polsce (3925 USD), w Niemczech 6 razy (2339 USD), a w Wielkiej Brytanii ponad 3 razy (1347 USD). Nasze wydatki na zdrowie per capita w liczbach bezwzględnych w wysokości 371 USD są żenująco niskie nawet w porównaniu z Czechami i Węgrami, gdzie wynoszą 904 USD i 602 USD.

Nawet najlepsze rozwiązania systemowe zastosowane w innych krajach mogą nie mieć szans powodzenia w Polsce w związku z niskimi nakładami finansowymi przeznaczonymi na ochronę zdrowia. Wciąż zmniejszający się udział państwa w finansowaniu usług medycznych, będący efektem przeprowadzonej reformy, pogarsza tę sytuację.

Kiedy w krajach o wysokim dochodzie narodowym wydatki pochodzą w większości ze źródeł publicznych (stanowią od 70 do 90%), to w Polsce, osiągającej wciąż niską wartość dochodu narodowego (8763 USD w 1999 roku), w ciągu 5 lat udział ten spadł z 70% do 47%. Podpowiedzią dla nas powinna być droga obrana przez Czechów i Węgrów, którzy osiągając wyższy od naszego poziom PKB na jednego mieszkańca (odpowiednio 13027 i 11232 USD), nadal utrzymują wysoki poziom finansowania opieki zdrowotnej przez państwo (92% i 85%). Pogłębianie się ubóstwa w naszym społeczeństwie sugeruje zwiększenie roli państwa w redystrybucji środków finansowych przeznaczanych na ochronę zdrowia. Błędem jest wzorowanie się na krajach o najwyższym PKB na mieszkańca .

Polska podejmując decyzję o kształcie systemu opieki zdrowotnej musi pamiętać o:

• braku istnienia idealnego rozwiązania,

• potrzebie ciągłego reformowania systemów opieki zdrowotnej (w sposób ewolucyjny),

• dostosowaniu rozwiązań do sytuacji finansowej państwa,

• wpływie na stan zdrowia społeczeństwa czynników pozasystemowych, tj. stylu życia, jakości artykułów żywnościowych i sposobu żywienia, poziomu wykształcenia, warunków pracy, stanu środowiska naturalnego, warunków mieszkaniowych, sytuacji demograficznej.

Niestety powyższe elementy bardzo rzadko są uwzględniane przy podejmowaniu decyzji, co do kształtu systemu opieki zdrowotnej oraz planowaniu środków finansowych na ochronę zdrowia, a powinny być brane pod uwagę w obliczu integracji Polski z Unią Europejską.